Zdrowa alternatywa dla słodkich soków - KUKBUK

Zdrowa alternatywa dla słodkich soków

Zamiast kupować kolejną butelkę słodkiej, gazowanej oranżady, sięgnijcie po zdrowe, naturalnie fermentowane napoje.

Tekst, przepisy i zdjęcia: Olga Suszczewicz

soki zdrowe domowe kukbuk

Wystarczy kilka składników – kasza jaglana, ryż, ananas i cynamon – by przygotować zdrowe napoje od wieluset lat spożywane przez różne nacje na świecie. Bierzmy z nich przykład, uważając tylko na cukier. Tego zawsze można sypnąć za dużo!

BUZA Z KASZY JAGLANEJ

Buza to fermentowana lemoniada na bazie kaszy jaglanej z dodatkiem cytryny. Przybyła do Polski wraz z Macedończykami, którzy przed wojną zamieszkiwali Białystok. Często otwierali cukiernie, w których oprócz smakołyków, takich jak sezamki czy kiełbaski czekoladowe, można było skosztować buzy, zagryzając ją słodką chałwą, z którą ponoć smakowała najlepiej. Egzotyczny napój szybko podbił serca mieszkańców Białegostoku, którzy nieraz zatracali umiar w jego spożywaniu. Sami wkrótce też zaczęli produkować buzę. Najlepszą wypić można było podobno w cukierni Buzna przy ul. Lipowej.

W czasach PRL-u trochę o buzie zapomniano, ale ostatnio słychać o niej coraz częściej, bo w przeciwieństwie do wielu napojów gazowanych jest zdrowa i odżywcza.

Na Półwyspie Bałkańskim znana jest jako boza. W Bułgarii przyrządza się ją z pszenicy lub prosa i stanowi część tradycyjnego bułgarskiego śniadania, składającego się z banicy (zwijany, przekładany serem placek) i bozy właśnie. Piją ją także Turcy, którzy zamiast kaszy jaglanej fermentują kukurydzę, a tak powstały soft podają często z cynamonem i pieczoną ciecierzycą.

soki domowe zdrowe kukbuk
kukbuk buza

Przepis na buzę

4 szklanki i

Kaszę jaglaną przepłukujemy wodą i gotujemy do miękkości w niewielkiej ilości osolonej wody. Ugotowaną miksujemy na gładko i przecieramy przez gęste sitko. W garnku zagotowujemy litr wody z cukrem. Dodajemy kaszę jaglaną i sok z cytryny. Dokładnie mieszamy. Odlewamy kilka łyżek jeszcze ciepłego (ale nie gorącego) płynu, rozpuszczamy w nim drożdże i odstawiamy na kilka minut. Gdy pojawi się delikatna pianka, dodajemy do pozostałego płynu. Wrzucamy rodzynki. Tak przygotowaną mieszankę przelewamy do butelki i odstawiamy na dobę w temperaturze pokojowej. Po tym czasie buza jest gotowa. Trzymamy ją w lodówce do 3-4 dni (potem zacznie fermentować na alkohol). Podajemy schłodzoną, najlepiej w towarzystwie chałwy.

HORCHATA Z RYŻU

To napój bezalkoholowy pity już w starożytności przez Egipcjan. Jego nazwa wywodzi się od łacińskiego „hordeata”, co oznacza ‘zrobiony z jęczmienia’. Współcześnie jednak rzadko wykorzystuje się jęczmień do produkcji horchaty. W Walencji, gdzie softy takie jak ten są niezwykle popularne, przyrządza się go z wody, cukru i bulw cibory jadalnej, nazywanej migdałem ziemnym. Uprawę tej rośliny, spokrewnionej z ryżem, wprowadzili Arabowie w czasie ich kilkusetletniej dominacji na Półwyspie Iberyjskim. Waleńczycy uwielbiają pić horchatę w ciepłe dni. Skosztować jej można w specjalnych lokalach zwanych horchateriami, gdzie tradycyjnie podaje się ją z farton – kruchymi podłużnymi ciasteczkami.

zdrowe soki domowe kukbuk

Miłością do tego napoju Hiszpanie zarazili całą Amerykę Łacińską, gdzie istnieje jego wiele odmian. W Meksyku i Gwatemali horchata powstaje z ryżu i cynamonu, czasem z dodatkiem migdałów, wanilii i skórki z limonki. W Salwadorze, Nikaragui i Hondurasie przygotowuje się ją z nasion rośliny zwanej jicaro, ryżu, kakao, cynamonu, sezamu, gałki muszkatołowej, cibory jadalnej i wanilii. W Puerto Rico króluje wersja sezamowa, w Ekwadorze dodaje się mieszankę 18 ziół, a w Wenezueli wypijemy także horchatę z procentami powstałymi w czasie fermentacji mąki kukurydzianej.

 Odmian jest wiele, niektórzy dodają także mleko krowie lub kokosowe. My proponujemy meksykańską wersję, pachnącą prażonymi migdałami, ryżem i cynamonem.

zdrowe soki domowe kukbuk

Przepis na horchatę

4 szklanki i

Migdały zalewamy wrzątkiem i zostawiamy na 1-2 minuty. Odlewamy wodę i obieramy je ze skórki. Następnie osuszamy i delikatnie prażymy na suchej patelni lub w piekarniku, aż się lekko zrumienią. Ryż mielimy na proszek w młynku do kawy. Podgrzewamy pół litra wody (ma być gorąca, ale nie wrząca), zalewamy nią uprażone migdały, zmielony ryż, połamany cynamon i zostawiamy na noc.

Następnego dnia całość dokładnie miksujemy (łącznie z cynamonem, który przez noc zmięknie). Gdy uzyskamy gładką masę, przelewamy ją przez gęste sitko lub przeciskamy przez gazę. Dodajemy resztę wody. Cukier delikatnie podgrzewamy z niewielką ilością wody do jego rozpuszczenia i dodajemy do płynu.

Horchatę podajemy schłodzoną z kostkami lodu.

 

Przepis i zdjęcia: Olga Suszczewicz

TEPACHE Z ANANASA

Podróżując po Meksyku, możemy natrafić na wielkie drewniane beczki wypełnione tajemniczym brązowym płynem. Próżno jednak szukać w nich wina czy piwa, choć z tym drugim trunek, o którym mowa, bywa nieraz mieszany. Ów egzotyczny napój to tepache, powstające w wyniku fermentacji skórek ananasa z aromatycznym cukrem piloncillo i cynamonem. Zawiera tylko śladowe ilości alkoholu, a jeśli zbyt długo pozwolimy mu fermentować, zamieni się w pyszny ocet ananasowy.

Tepache było popularne wśród ludów Nahua, zamieszkujących środkowy Meksyk przed odkryciem Ameryki przez Kolumba. W języku nahuati słowo „tepache” oznacza dosłownie ‘napój zrobiony z kukurydzy’ i rzeczywiście pierwotnie to ona była surowcem do jego produkcji. Współcześnie jednak w ten sposób przyrządzają je jedynie niektóre ludy indiańskie, a lemoniada w tradycyjnej wersji została zastąpiona tą z ananasem.

soki domowe kukbuk

Chcąc przygotować tepache w domu, musimy nieco zmienić przepis. Jeśli nie mamy ekologicznego ananasa, lepiej użyć miąższu zamiast pełnej chemii skórki. Trudno dostępny cukier piloncillo możemy zastąpić nierafinowanym brązowym cukrem trzcinowym, a meksykański cynamon tym, który można kupić w naszych sklepach. Nasz egzotyczny napój wyjdzie nieco inny, ale także smaczny.

 

soki domowe kukbuk

Przepis na tepache

4 szklanki k

Ananasa obieramy ze skórki (chyba że jest ekologiczny) i kroimy na nieduże kawałki. Cukier zalewamy niewielką ilością wody i podgrzewamy do rozpuszczenia. Kawałki ananasa i cynamon umieszczamy w zakręcanym naczyniu, np. słoiku lub butelce. Zalewamy wodą, zakręcamy i zostawiamy w temperaturze pokojowej. Po 3-4 dniach tepache powinno być gotowe. Będzie miało na wierzchu piankę i będzie przyjemnie buzować. W międzyczasie warto odkręcać naczynie, aby odgazować fermentujący płyn.

 

Przepis i zdjęcia: Olga Suszczewicz

KARKADE Z HIBISKUSA

Karkade, zwane przysmakiem faraonów, to mocny i słodki napar z kwiatów hibiskusa znany w krajach północnej Afryki, będący narodowym napojem Egipcjan. Świeże lub suszone w całości kwiaty parzy się na zimno i zostawia na 1-3 dni albo zalewa wrzątkiem. Tak powstały napar mocno się dosładza i podaje jako schłodzony soft w upalne dni. Dla mieszkańców Egiptu, którzy są w większości muzułmanami, karkade zastępuje zakazany alkohol. Pije się go, witając Nowy Rok czy wznosząc toast na cześć młodej pary.

Ten bezalkoholowy napój posiada wiele właściwości zdrowotnych: zawiera dużą ilość witaminy C i różnych antyoksydantów, które opóźniają starzenie skóry i działają przeciwnowotworowo, usprawnia metabolizm, obniża ciśnienie krwi i poziom złego cholesterolu, a także zapobiega gromadzeniu nadmiaru wody w organizmie.

soki domowe kukbuk

Do naparu można według uznania dodać miętę, cynamon oraz sok z cytryny lub innych owoców. Kwiaty hibiskusa kupimy w sklepach zielarskich. W przepisie podajemy stosunkowo niewielką ilość cukru. W Egipcie dodaje się go tyle, ile tylko uda się rozpuścić w naparze.

 

soki domowe kukbuk

Przepis na karkade

4 szklanki k

Kwiaty hibiskusa zalewamy letnią wodą i odstawiamy na dobę. Dosładzamy cukrem wedle uznania i dodajemy świeżą miętę. Podajemy schłodzone z lodem.

 

Przepis i zdjęcia: Olga Suszczewicz

© KUKBUK 2017
Projekt i wykonanie: