Jak smakuje japońska wiosna? - KUKBUK

Jak smakuje japońska wiosna?

W supermarketach połowa produktów jest sprzedawana w różowych opakowaniach, ma różowy kolor lub nawet smak sakury, czyli kwitnącej wiśni.

Tekst: Anna Jassem i Aleksander Szojer
Zdjęcia: Wiktor Staniecki

sakura japonia kukbuk

W Japonii wszystko zaczyna się wiosną – nowy rok fiskalny i nowy rok szkolny. Wiosną absolwenci uniwersytetów zaczynają pracę. Wiosna to również czas, gdy przyroda budzi się do życia z zimowego snu. Po chłodnej japońskiej zimie nic nie cieszy bardziej niż młode pączki, kiełki i pędy, które uosabiają wiosenną świeżość i witalność.

Bambus, kuzynka brokułu i japońskie górskie szparagi

Jednym z pierwszych zwiastunów wiosny jest zielona nanohana. Cieszy tym bardziej, że jest dostępna zaledwie kilka tygodni, zanim zakwitnie jaskrawożółtymi kwiatami. Innym typowo wiosennym przysmakiem jest kinome (młode listki żółtodrzewu pieprzowego sanshō). To ozdoba większości wiosennych potraw, nadająca im charakterystyczny pieprzowo-cytrusowo-miętowy aromat.

W lutym w sklepach pojawiają się również chwastopodobne „jadalne dzikie warzywa” (sansai), od zamierzchłych czasów zbierane w górach i lasach Japonii. Dzisiaj większość sansai to gatunki hodowlane, ale samodzielne zbieranie „dzikich warzyw” pozostaje popularną rozrywką. Organizowane są nawet specjalne wycieczki, w ramach których można to robić pod okiem wyspecjalizowanych przewodników.

sansai japonia kukbuk

Sansai mają charakterystyczny gorzkawy smak, który – jak się uważa – budzi organizm po zimowej hibernacji. Większość z nich nie ma zachodnich odpowiedników. Popularne gatunki sansai to między innymi udo (japońskie górskie szparagi), kogomi ze specyficzną skręconą łodygą, przypominającą ogon konika morskiego, oraz – uważane za największy wiosenny rarytas – takenoko (pędy bambusa).

Dużą frajdą jest wycieczka do jednego z licznych w Japonii gajów bambusowych i samodzielne wykopanie pędów bambusa.

Przed konsumpcją surowego bambusa należy dokładnie ugotować (najlepiej z dodatkiem otrębów ryżowych lub wody po gotowaniu ryżu), żeby usunąć nieprzyjemny gorzkawy posmak. Świeżo ugotowane takenoko mają wyjątkowy smak, choć dzisiaj większość Japończyków nie zawraca sobie głowy ich przygotowywaniem i kupuje próżniowo zapakowane ugotowane pędy w supermarketach.

Typowe wiosenne przepisy z bambusem w roli głównej to bambusowe pędy gotowane z ryżem (takenoko gohan), przystawka z duszonych pędów i wodorostów wakame (wakatakeni) oraz takenoko no kinome-ae – pędy bambusa w sosie z białego miso i listków kinome.

Podobnie jak na Zachodzie, wiosna to sezon na zielone szparagi, rośliny strączkowe (groszek zielony, groszek cukrowy, fasolkę szparagową), a także delikatne młode ziemniaki, cebulę i kapustę. Istny raj dla roślinożerców!

Szaleństwo kwitnącej wiśni

Jeśli chodzi o rozrywki, sezon wiosenny to przede wszystkim sakura – zjawisko kwitnienia wiśni, które fascynuje Japończyków od ponad 1000 lat.

Od wczesnej wiosny, codziennie w mediach pojawiają się aktualne informacje na temat frontu sakury, który przesuwa się powoli z południa na północ.

Sezon wiśniowy rozpoczyna się w styczniu na subtropikalnej Okinawie, a kończy w maju na Hokkaido. Na długo przed rozkwitem pierwszych pąków wiśni róż pojawia się na sklepowych półkach. W supermarketach połowa produktów jest sprzedawana w różowych opakowaniach, ma różowy kolor lub nawet smak sakury, który, o dziwo, jest smakiem wiśniowych płatków, a nie owoców.

prognoza japonia kukbuk
Prognoza kwitnienia wiśni 2017

Gdy w końcu Japońska Agencja Meteorologiczna na podstawie „referencyjnego” drzewka oficjalnie obwieszcza nadejście wiosny w danym regionie, rozpoczyna się coroczny szał hanami (dosłownie: oglądania kwiatów). Matki z małymi dziećmi, staruszkowie z akwarelami, amatorzy fotografii z walizkami pełnymi profesjonalnego sprzętu, a przede wszystkim tabuny pracowników biurowych karnie ruszają do parków na obowiązkowe pikniki pod kwitnącymi wiśniami.

dziewczyny japonia kukbuk
sakura japonia kukbuk

Japończycy śmieją się, że dango (słodkie ryżowe kulki) są tak naprawdę ważniejsze niż kwiaty (hana yori dango). Impreza hanami nie może się obyć bez hanami bento, czyli lunchowego pudełka z sezonowymi smakołykami. Bento można przygotować samemu lub nabyć w każdym domu towarowym, supermarkecie czy tanim sklepie całodobowym conbini. Przygotowując bento, należy pamiętać, że potrawy mają być atrakcyjne i łatwe do jedzenia palcami.

W hanami bento – oprócz typowych dań piknikowych, takich jak karaage (smażony kurczak), onigiri (ryżowe kulki z nadzieniem) oraz warzywnych przekąsek – powinny się znaleźć jakieś różowe akcenty. Ryż można na przykład posypać sakura denbu (barwionymi na różowo suszonymi płatkami ryby) albo wymieszać z peklowanymi w soli kwiatami wiśni i uformować w kulki onigiri.

hanami bento kukbuk
Hanami bento (po lewej onigiri z kwiatami wiśni)

Nie obejdzie się bez różowych sezonowych łakoci, takich jak ryżowe kulki hanami dango, obowiązkowo w kolorach: różowym, białym i zielonym, co symbolizuje odpowiednio wiosnę, zimę i lato, oraz sakura mochi – różowych ciastek ryżowych wypełnionych słodką pastą z czerwonej fasoli i owiniętych w marynowane w soli liście wiśni.

Wszystkie przysmaki pałaszowane w czasie sakury należy zapić dużą ilością piwa i sake. Z tego powodu w samym Tokio z powodu zatrucia alkoholem hospitalizowanych jest co roku około 100 osób.

Potrzebna też będzie duża brezentowa płachta, z jakiegoś powodu zawsze w kolorze błękitnym, na której po zdjęciu butów stłoczą się wszyscy biesiadujący oraz liczne worki na śmieci. Jedną z osobliwości japońskich parków, i w ogóle przestrzeni publicznej, jest bowiem zupełny brak koszów na śmieci.

sakura japonia kukbuk
Sakura mochi

Radość z wiśniowych płatków trwa zaledwie dwa tygodnie, ale na tym też polega ich urok. Japończycy są niezwykle wyczuleni na punkcie ulotności życia. Mono no aware (dosłownie: patos rzeczy), słodko-gorzki posmak przemijania, to kluczowy koncept estetyki japońskiej, a efemeryczne kwiaty wiśni są jego doskonałym ucieleśnieniem. Nie przez przypadek kwiat wiśni jest symbolem japońskich samurajów, którzy, podobnie jak wiśniowe płatki, nierzadko kończyli żywot w momencie największego rozkwitu.

 

Artykuł jest częścią książki Anny Jassem i Aleksandra Szojera „W rytmie pór roku – japońskie zwyczaje i domowe przepisy”.

© KUKBUK 2017
Projekt i wykonanie: